ماهنامه نجوم شماره 193 منتشر شد. خلاصه ای از اخبار و مقالات این شماره را مشاهده می‌نمائید...

ر این شماره می‌خوانید:

 

يادداشت: رضا منصوری، شهاب صقری و پوریا ناظمی/ 6

اخبارجهان، ترجمه شادی حامدی آزاد/ 8

باز هم معمای ستاره‌ی اپسیلون-‌ارابه‌ران، ترجمه شهرزاد ایرانی/ 11

منبعی عجیب برای پرتوهای كیهانی: بچه‌‌سياه‌چاله‌ها، ترجمه سيد سروش ستوده/ 12

شكل‌گيري سيارات در اطراف ستارگان دوتايي، ترجمه الهام شعباني/ 13

اخبار ايران، گردآوري زهرا رحيمدل/ 14

نگاه خيره‌ي ناسا به خورشيد، ترجمه شادي حامدي آزاد/ 16

يافتن نخستين كهكشان‌ها، ترجمه شادي حامدي آزاد/ 18

انبساط عالم، رضا منصوري/ 24

آينده‌ي نامعلوم روح، ترجمه سيد سروش ستوده/ 27

ستاره‌هاي هيماليا، بابك امين تفرشي/ 28

گپي با پيشگامان: به دنبال جام مقدس اخترشناسان، پوريا ناظمي/ 32

آسمان در اين ماه (اسفند 1388):

- ستاره‌ي درخشاني كه آسان فراموش مي‌شود!، كاظم كوكرم / 34

- نقشه‌ي آسمان و پديده‌هاي آسمان اسفند 1388/ 36

- ديدار با اعضاي منظومه‌ي شمسي در اسفند 1388، محمد حسين الماسي، فائزه آقايي/ 38

- وداع تا ديدار با طعم نوروزي، علي ابراهيمي سراجي/ 40

- شفافيت و پارامتر ديد در آسمان پاك، ترجمه محمد حسين الماسي/ 42

- مسيه در ماه زنده است!، محمد حسين الماسي/ 43

آيا كيهان‌شناسي به پايان مي‌رسد؟ ترجمه سليمان فرهاديان/ 44

من و تلسكوپم، بابك سدهي/ 50

نوسانات روشنايي در ستاره‌هاي خورشيدگون: معما پيچيده‌تر مي‌شود، ترجمه علي فهيم‌نيا/ 54

40 هدف شگفت‌انگیز رصدي در آسمان زمستان، ترجمه شهاب صقري/ 55

آشنایي با محصول: آسمان‌نماي ديجيتال/ 60

نجوم به زبان آدميزاد: نور هم شكستني است!، فاطمه عظيم‌لو/ 62

چگونه ابرنواختر كشف كردم/ 64

بازارچه نجومي و اشتراك/ 65

يك عكس، يك خاطره، اشين دانيلي ذكريان/ 69

 

يادداشت:

- سال نجوم، گاليله، و تفکر علمي، رضا منصوري

سال نجوم با انگيزه‌ي گاليله‌اي آن هم تمام شد. اميدوارم براي ثبت در تاريخ هم که شده کساني فعاليت‌هاي کشورمان را در سال جهاني نجوم جمع‌بندي و تحليل کنند، براي عبرت آيندگان: سهم دولت، سهم بخش خصوصي و سمن‌ها (سازمان‌هاي مردم نهاد) چه اندازه بوده و تا چه حدّ در آينده به هر کدام مي‌توان، يا بايد، اميد داشت؟ اما از يک موضوع قطعاً غفلت شد و آن نقش بي‌بديل گاليله، و عصر او، در تحول خرد انساني است...

 

- نو كه اومد به بازار، دود از كنده بلند مي‌شه! ، شهاب صقري

نجوم تنها بود؛ تنهاي تنها. در آن سال‌هاي سخت، مجبور بود تنهايي روي پاي خودش بايستد، گليم خودش را از آب بيرون بكشد. همين كار را هم كرد. در آن دوران (به بيش از 18 سال پيش برگرديد) دنياي نجوم ايران جور ديگري بود: كتاب‌هاي نجومي انگشت‌شمار بودند، آماتورهاي جدي و كاركشته هم انگشت‌شمار بودند. ابزارهاي نجوم آماتوري اسباب‌بازي بودند و آگاهي عموم از علم نجوم ناچيز بود. در چنين شرايطي مجله‌ي نجوم پا به عرصه گذاشت و هر چند بسيار نحيف بود (36 صفحه) به‌خوبي جامعه‌ي نجومي آن زمان را سيراب ‌كرد...

 

- حماسه‌ي شورمندي، پوريا ناظمي

سال 1356/1977 بود كه نمايش فيلم جنگ ستارگان جرج لوكاس،‌ فصلي تازه در سينماي جهان گشود. اپرايي فضايي كه با تلفيق اسطوره‌هاي كهن و ديدگاه‌هاي آينده‌نگرانه،‌ ميليون‌ها نفر را به سينماها كشاند تا داستاني را روايت كند كه در زماني بسيار دور در كهكشاني بسيار دوردست اتفاق افتاده بود. لوكاس جهاني جديد را خلق كرده بود كه سينماي جهان را براي هميشه تحت تأثير خود قرار داد...

-------------------------------------------------------------------------------

آیا کیهان‌شناسی به پایان می‌رسد؟

لارنس كراوس و رابرت شِرِر

 

هر عالم شتاب‌داري، همه‌ی نشانه‌هاي آغاز خود را محو مي‌كند.

صد سال پيش، اگر مقاله‌ای درباره‌ی تاريخ و ساختار بزرگ‌مقياس عالم در مجلات معتبر اخترشناسی به چاپ می‌رسيد، حتماً سراسر اشتباه بود. دانشمندان در سال 1908 میلادی گمان مي‌كردند كلّ عالم فقط كهكشان ماست. آن‌ها كهكشان ما را به‌صورت «عالمی جزيره‌اي» در نظر مي‌گرفتند، به بيان ديگر آن را خوشه‌اي از ستارگان مي‌دانستند كه خلأيي بي‌نهايت آن را در بر گرفته است. اما ‌اكنون مي‌دانيم كه كهكشان ما تنها يك كهكشان در ميان 400 ميليارد كهكشان در عالم قابل ديدن است. در سال 1908، دانشمندان اتفاق نظر داشتند كه ...

-------------------------------------------------------------------------------

نجوم به زبان آدميزاد:

نور هم شكستني است!

فاطمه عظیم‌لو

 

تا به حال به ني يا قاشقي كه در ليوان آب گذاشته شده است نگاه كرده‌ايد؟ امتداد قاشق يا ني شكسته به نظر مي‌رسد. پس نور هميشه هم به خط مستقيم نمي‌رود! يكي از عواملي كه مي‌تواند مسير نور را منحرف كند، تغيير غلظت محيطي است كه نور از آن مي‌گذرد. اگر اهل رانندگي در جاده باشيد و با زاويه‌اي غير از عمود، با سرعت از جاده‌ي آسفالت وارد جاده‌ي خاكي شويد، متوجه خواهيد شد كه خودرو شما ناخودآگاه كمي به چپ يا راست منحرف مي‌شود. علت آن، اختلاف سرعت حركت چرخ‌ها در جاده‌ي خاكي و آسفالت است. اگر از محيطي با سرعت بيشتر، وارد محيطي با سرعت كمتر بشويد، راستاي حركت به خط عمود بر خط جداكننده‌ي دو محيط، نزديك مي‌شود...

-------------------------------------------------------------------------------

من و تلسكوپم

بابك سدهي

بيست و دو سال پيش، از آشنايي كه در آلمان زندگي مي‌كرد خواستم تا در سفر بعدي‌اش به ايران تلسكوپي برايم بياورد. با شوق و ذوق فراوان از اصفهان به تهران رفتم تا هم به استقبال ميهمان از فرنگ آمده بروم و هم زودتر به وصال تلسكوپ برسم. ميهمان به قول خودش وفا كرد اما گمرك اجازه‌ي ترخيص تلسكوپ را نداد. او را راهي اصفهان كردم و خودم ماندم تا راه‌ چاره‌اي پيدا كنم و بالاخره بعد از سه روز اين در و آن در زدن، و با پادرمياني بعضي مسئولان گمرك و هزار خواهش و تمنا آن را ترخيص كردم و به اصفهان بردم. اين همه زحمت براي تلسكوپ نيوتوني 5/4 اينچي...

-------------------------------------------------------------------------------

گپي با پيشگامان

به دنبال جام مقدس1 اخترشناسان

گفت‌وگو از پوريا ناظمي

 

گفت‌وگوي اختصاصي ماهنامه‌ي نجوم با هيو جونز، استاد دانشگاه هرفوردشاير و يکي از محققان اصلي در كاوشي كه منجر به كشف چهار سياره‌ي فراخورشيدي در اطراف دو ستاره‌ي نزديک به خورشيد شد...

-------------------------------------------------------------------------------

آينده‌ي نامعلوم روح

 

در سوم ژانويه‌ي سال 2010 (13 دي 1388)، مريخ‌نورد روح (اسپیريت) ناسا به رکورد  6 سال اکتشافات در سياره‌ي سرخ دست يافت. با وجود اين، زمستان پيش رو در مريخ مي‌تواند پاياني باشد براي پرسه‌زدن‌هاي اين روبات دوست‌داشتني و مبارز...

 

 

نوسانات روشنایی در ستاره‌های خورشیدگون: معما پیچیده‌تر می‌شود

 

تحقیقی گسترده که به کمک تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه‌ی جنوبی اروپا صورت گرفت معمایی قدیمی درباره‌ی مطالعات ستاره‌های شبیه خورشید را پیچیده‌تر کرد.

 

نوسانات نامعمول یک‌ساله در روشنایی حدود یک‌سوم ستاره‌های خورشیدگون طی مراحل پایانی زندگی‌شان هنوز توضیحی ندارند. طی دهه‌های اخیر، منجمان توضیحات ممکن گوناگونی را پیشنهاد کرده‌اند، اما رصدهای پُرزحمت اخیر، با تلسکوپ VLT در شیلی، همه‌ی آن‌ها را رد کرده‌اند و فقط معما را پیچیده‌تر می‌کنند. تحقیقات برای یافتن تفسیری مناسب هنوز ادامه دارد...

-------------------------------------------------------------------------------

نگاه خیره‌ی ناسا به خورشید

لارا لِیتون و دین پِسنِل

 

رصدخانه‌ی دینامیک خورشیدی آشکار می‌کند که خورشید چگونه طوفان‌هایی قدرتمند تولید می‌کند که زمین را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

 

خورشید عمیقاً زمین و فناوری‌های ما را تحت تأثیر قرار می‌دهد. وقتی این نزدیک‌ترین ستاره به ما، شراره‌ها و فوارن‌های تاجیِ ماده تولید می‌کند بادهای خورشیدی هجومی از ذرات را به فضا می‌فرستند که با میدان مغناطیسی زمین برخورد می‌کنند. اثرات این آب‌وهوای فضایی متنوع‌اند: از شفق‌های زیبای قطبی تا قطع وسیع و قابل‌توجه برق در برخی نواحی زمین، تداخل در ارتباطات ماهواره‌ای، و تابش‌های مضرّ...

-------------------------------------------------------------------------------

انبساط عالم

رضا منصوري

 

« ... و از آنجا خفيري دو بگرفتيم، هريك به ده دينار، تا ما را به ميان قومي ديگر برد. قومي عرب بودند كه پيران هفتاد ساله مرا حكايت كردند كه در عمر خويش به‌جز شير شتر چيزي نخورده بودند. چه در اين باديه چيزي نيست الا علفي شور كه شتر مي‌خورد و ايشان خود گمان برند كه همۀ عالم چنان باشد. »

سفرنامه‌ي ناصر خسرو

 

در نسبيت عام ديديم كه چگونه فيزيک‌دان‌ها قانون‌هايي را كه روي زمين كوچك كشف كرده‌اند به تمام عالم و به زمان‌هاي گذشته و آينده تعميم مي‌دهند؛ و اين‌گونه است كه كيهان‌شناسان جرأت مي‌كنند براي كل عالم مدل بسازند و به آن همچون آزمايشگاهي بزرگ نگاه كنند كه قوانين معتبر روي زمين را مي‌توان در آن نيز آزمود. عالمي كه در آن هستيم به شيئي آزمايشگاهي تبديل مي‌شود كه آن را هم با قانون‌هاي فيزيك بررسي‌اش مي‌كنيم. اگر كهكشان‌هاي نزديك ما ويژگي ...

-------------------------------------------------------------------------------

باز هم معمای ستاره‌ی اپسیلون-ارابه‌ران

آلن مک‌رابرت

 

چند هفته‌ پیش اخترشناسان خبر از پیشرفتی بزرگ در حلّ معمای ستاره‌ی اپسیلون-ارابه‌ران دادند. این ستاره‌ی رازآلود هر 1/27 سال به مدت دو سال نیمی از نورش را از دست می‌دهد. باوجودی که این ستاره را می‌توان به‌راحتی با چشم برهنه دید و چندین دهه است که منجمان حرفه‌ای و آماتور آن را مشتاقانه رصد کرده‌اند، حدود دو قرن است که رازهای آن اخترشناسان را شگفت‌زده کرده است...

-------------------------------------------------------------------------------

یافتن نخستین کهکشان‌ها

جاناتان گاردنِر

 

هابل دورترین کهکشان‌های عالم در دیدرس خودش را به تصویر کشید اما برای دیدن نخستین کهکشان‌های عالم، اخترشناسان باید باز هم ژرف‌تر نگاه کنند.

 

در اردیبهشت 1388/مِی 2009، فضانوردان دو دوربین جدید بر تلسکوپ فضایی هابل نصب کردند و هابل را قدرتمندتر از پیش ساختند (نجوم شماره‌ی 185، صفحه‌ی 12). دوربین جدید میدان دید باز شماره‌ی 3 (WFC3) حساسیت و میدان دید هابل در نور فروسرخ نزدیک را افزایش داد و موجب 20 برابر بهبود توانایی این تلسکوپ در یافتن کهکشان‌های دوردست شد...

-------------------------------------------------------------------------------

ستاره‌های هیمالیا

بابک امین‌تفرشی

 

دورتادور این میدان سنگ‌فرش را معابد کهن بودایی و هندو از چوب و سنگ احاطه کرده‌اند. وقتی در میدان میراث جهانی باکتاپور ایستاده‌ای انگار که در تاریخ سفر کرده‌ای، کمتر جایی را در دنیا سراغ دارم که چنین متفاوت از زمان حال باشد. از بالای بنایی بلند نمای شهر بی‌نظیر است. خانه‌های سنتی و پاگوداها (معابد طبقه‌طبقه‌ی بودایی) تا دوردست رفته‌اند و در زمینه‌ی همه‌ی آن‌ها کوه‌های سفیدپوش هیمالیا سر به فلک کشیده‌اند. در این شام‌گاه صاف پاییزی هلال ماه و سیاره‌ی درخشان مشتری بر فراز باکتاپور دیده‌ می‌شوند. این‌جا در شرق کاتماندو (پایتخت نپال)، صدها نفر جمع شده ‌‌بودند تا ماه را از درون تلسکوپ ببینند. این بزرگ‌ترین شب رصدی انجمن نجوم نپال بود که با همکاری انجمن منجمان بدون مرز و پروژه‌ی جهان در شب یا توآن (TWAN) برگزار می‌شد. با هماهنگی محلی چراغ‌های معابر و نورافکن‌های آثار میراث جهانی مدتی خاموش شد تا آسمان بهتر دیده شود. برای بیشتر مردمی که آن‌جا بودند این نخستین بار بود که منظره‌ی گودال‌های ماه را از درون تلسکوپ می‌دیدند، همان منظره‌ای که وقتی سیزده ساله بودم زندگی‌ام را برای همیشه تغییر داد...

-------------------------------------------------------------------------------

40 هدف شگفت‌انگيز رصدي در آسمان زمستان

مايكل بكيچ

 

آسمان زمستان، پُر است از اجرام رصدي‌ِ شگفت‌انگيز. با تلسكوپ مي‌توانيد از درختان پُربار‌ِ صورت‌هاي فلكي، ميوه‌هايي كيهاني بچينيد!

 

بارها شنيده‌ام كه مي‌گويند: «مي‌خواهم اجرام بيشتري رصد كنم». در اين مقاله، نگاهي مي‌اندازيم به 40 جرم ژرف آسمان شب زمستان، تا شيفتگان آسمان در اين شب‌هاي سرد به رصدشان بروند. اين اجرام شامل 12 خوشه‌ي ستاره‌اي، 13 سحابي، 11 كهكشان و 4 جرم متفرقه است. هم‌چنين براي آن‌هايي كه اشتهاي بيشتري دارند...

 

 

اخبار جهان:

- سياره‌اي سنگي كه شايد گازي بوده

- باز هم سياره‌ي فراخورشيدي زمين- مانند

- آيا ابرنواخترها هم زمين را تهديد مي‌كنند؟

- جابه‌جايی قطب شمال مغناطيسی کره‌ی زمين

- ماهواره‌ي WISE شروع به كار كرد

- مستند انوشه انصاري در جشنواره‌ي سان‌دَنس

- نخستين نقشه‌ي كامل گانيمد

 

اخبار ایران:

- باشگاه نجوم تهران

- همايش دانشجويي نجوم در گنبد كاووس

- دومين همايش نجوم و اخترفيزيک در دانشگاه چمران اهواز

- همايش ملي كيهان‌شناسي

نمايشگاه‌هاي نجومي:

- جهان در شب در استان زنجان

- نمايشگاه عكس از زمين تا کيهان در سيستان و بلوچستان

گزارش مراكز نجومي:

- آغاز مجدد فعاليت‌هاي مركز نجوم كاسپين اسكاي در قزوين

- فعاليت‌هاي انجمن نجوم آماتوري جابر خوي در سال جهاني نجوم

- برنامه‌هاي ويژه‌ي سال جهاني نجوم در كاشان

- قابل توجه علاقه‌مندان به گشت‌های رصدی ماهنامه‌ی نجوم

- توفیق حیدرزاده، مؤسس و نخستین سردبیر ماهنامه‌ی نجوم در سوگ از دست دادن عزیزی به سر می برد. همه‌ی همکاران نجوم در سوگ او شریک‌اند و برایش آرزوی صبر دارند.

-------------------------------------------------------------------------------

آسمان در این ماه:

- ستاره‌ي درخشاني كه آسان فراموش مي‌شود!

کاظم کوکرم

اگر به نقشه‌ي آسمان اسفند دقت کنيم، مي‌بينيم که در مرز صورت‌هاي فلکي مشهور و کمتر شناخته شده، بيشتر مواقع از ستاره‌اي درخشان با بي‌توجهي مي‌گذريم. بيشتر منجمان آماتور گاهي فراموش مي‌کنند که ستاره‌ي شعراي شامي ششمين ستاره‌ي پُرنور نيم‌كره‌ي شمالي آسمان است...

 

- نقشه‌ی آسمان و پدیده‌های آسمان اسفند 1388

 

- ديدار با اعضاي منظومه‌ي شمسي در اسفند 1388

محمدحسین الماسی و فائزه آقایی

با نگاهي گذرا به تصاوير اين صفحه درك صحيحي از موقعيت كنوني و جابه‌جايي‌ سيارات ميان صورت‌هاي فلكي در اسفند خواهيد داشت. توجه كنيد كه نمايش مسير جابه‌جايي دو سياره‌ي مريخ و زحل، در مختصات استوايي (بُعد و ميل، مسير جا‌به‌جايي سياره نسبت به صورت‌هاي فلكي و ستارگان) و مسير جابه‌جايي سياره‌ي زهره در مختصات افقي (سمت-‌ارتفاعي، مسير جا‌به‌جايي سياره نسبت به افق ناظر) نشان داده شده است. ..

 

- شکارچیان هلال:

وداع تا ديدار با طعم‌ نوروزی

علي ابراهيمي سراجي

 

در واپسين روزهاي زمستان سال 1388، پيش از آغاز نوروز و در کنار خريد‌هاي شب عيد، بیایید به استقبال دو هلال بسيار جذاب برویم كه آخرين و در عين حال زيباترين هلال‌هاي سال 1388 محسوب مي‌شوند. این موضوع حسن ختام زيبايي برای رؤيت هلال‌های امسال خواهد بود. نكته‌ي جالب در رؤيت اين دو هلال قرار‌گيري ماه در اوج مداري است كه باعث شده هر دو هلال صبح‌گاهي و شام‌گاهي به‌صورت نيمه‌بحراني در كشور قابل مشاهده باشند…

-------------------------------------------------------------------------------

- شفافيت و پارامتر ديد در آسمان پاک

گلن چِيپل

 

با خواندن اين مقاله درمي‌يابيد که چه چيزي باعث مي‌شود اجرام آسماني را به‌وضوح نبينيد.

-------------------------------------------------------------------------------

- رصدگران مهتاب:

مسيه در ماه زنده است!

محمدحسين الماسي

 

انجمن بین‌المللی نجوم هنگام نام‌گذاري دهانه‌هاي ماه، نام او را بر يكي از دهانه‌هاي استثنايي ماه نهاد تا نام مسيه بيش از پيش ميان منجمان و رصدگران زنده بماند…

-------------------------------------------------------------------------------

سرنوشت خورشید در تصاویری از مرگ یک ستاره

 

در فاصله‌ی حدود 550 سال نوری از زمین، ستاره‌ای مشابه خورشید، نفس‌های آخرش را می‌کشد. خی-دجاجه در حال متورم شدن است تا به اندازه‌ی یک غول سرخ درآید، به‌طوری که اگر در منظومه‌ی شمسی ما قرار داشت، همه‌ی سیاره‌ها تا مدار مریخ را می‌بلعید. علاوه بر این، با شدت تمام به بیرون و درون خواهد تپید؛ همانند یک قلب بسیار بزرگ. تصاویر نزدیک جدید از سطح این ستاره‌ی دور، ضربان آن را با جزییاتی بی‌سابقه نشان می‌دهد....

-------------------------------------------------------------------------------

منبعی عجیب برای پرتوهای کیهانی: بچه‌سیاه‌چاله‌ها

نيكولاس وتينگتن

 

پرتوهای کیهانی - ذراتی که تا نزدیکی سرعت نور شتاب گرفته‌اند – به‌طور دائم از خورشید فوران می‌شوند. با این حال، این پرتوها به‌راستی نسبت به آن‌هایی که «پرتوهای کیهانی بسیار پُرانرژی» (UHECRs) نامیده می‌شوند کم‌انرژی‌ترند...

-------------------------------------------------------------------------------

شکل‌گیری سیارات در اطراف ستارگان دوتایی

 

در داستان‌های علمی-تخیلی و فیلم‌های فضایی اغلب تصویری جذاب از غروب منظومه‌ای دوتایی در افق سیاره نشان می‌دهند (مثلاً فیلم جنگ ستارگان را به یاد بیاورید). هرچند به اثبات رسیده که سیارات ممکن است با گردش در مدارهای رزونانسی در چنین منظومه‌هایی وجود داشته باشند، این فقط برای سیاراتی صدق می‌کند که کاملاً شکل گرفته باشند. آیا منظومه‌های ستاره‌ایِ درحال شکل‌گیری ممکن است قرص بَراَفزایشی هم داشته باشند که سیاراتی از آن شکل بگیرند؟ این پرسش جدیدی است که اخترشناسانی از رصدخانه‌ی جنوبی اروپا در شیلی به همراه دانشمندانی از مؤسسه‌ی نجومی پُتسدام در آلمان تلاش می‌کنند به آن پاسخ دهند...

-------------------------------------------------------------------------------

آشنايي با محصول:

آسمان‌نمای دیجیتال، تحولی در آموزش و ترویج نجوم

 

آسمان‌نما یا افلاک‌نما ابزاری بی‌نظیر برای نمایش آسمان و آشنایی با زیبایی‌ها و مبانی نجوم در مدارس، دانشگاه‌ها، مراکز فرهنگی و تفریحی است. در حالی که پیش از این تهیه‌ی آسمان‌نمایی کامل به بودجه‌ای چند میلیون دلاری نیاز داشت که فقط از عهده‌ي شهرداری‌ها و سازمان‌های بزرگ بر‌می‌آمد، آسمان‌نماهای دیجیتال امروز با هزینه‌ای حدود صدبار کمتر، امکان تجربه‌ی این ابزار آموزشی را برای بسیاری از مراکز آموزشی و فرهنگی در جهان فراهم کرده‌اند. مؤسسه‌ي آسمان شب برای نخستین بار آسمان‌نماهای مدل دیجیتالیس را در ایران معرفی کرده است. آسمان‌نماهای زنجان و کرج که در سال جهانی نجوم افتتاح شدند اولین کاربران این ابزار در ایران‌اند…

-------------------------------------------------------------------------------

چگونه ابرنواختر كشف كردم

كارولين مور

چگونگي كشف ابرنواختر توسط دختري 14 ساله از زبان خودش ...

 

 

> جهت تهیه‌ی مجله نجوم می‌توانید با www.iranoptic.ir تماس بگیرید.