وقتی نام این نوع از دنبالهدارها به گوش میرسد، در ذهن ستارهشناسان، تصویر دنبالهدار لاوجوی و آیکیا-سکی نقش میبندد. دو دنبالهدار پرنور و زیبا...
دو دنبالهدار با شکوه Ikeya-Seki (C/1965 S1 و Lovejoy (C/2011 W3) درخشش بسیار عجیبی در زمان پدیدار شدن در آسمان شب داشتند. این دو دنبالهدار از دستهی دنبالهدارهای کرویتز ( Kreutz ) هستند. دنبالهدار تازه کشف شده با نام C/2026 A1 MAPS نیز از این خانواده است که به تازگی کشف شده. این دنبالهدار در 23 دی 1404 توسط گروهی از ستارهشناسان در پروژهی MAPS کشف شد. این گروه مشتکل از 4 ستاره شناس است که نامهای آنها آلن موری، ژرژ آتارد، دنیل پاروت و فلوریان سینیوره است. این پروژه با نام برنامه جستجوی سیارکهای نزدیک به زمین با نام مخفف ابتدای نام این چهار ستارهشناس MAPS نام گرفته. دنبالهدار MAPS در زمان کشف از قدر 18 و در صورت فلکی کلمبا قرار داشت و با نزدیکتر شدن به خورشید درخشندگی آن در حال افزایش است.
تصویر دنبالهدار لاوجوی در دوشنبه - 21 آذر 1390 | عکس از Cape Schanck, Victoria. Courtesy Paul Albers
این دنبالهدار در اواخر اردیبهشت 1404 به حدود قدر 13 میرسد و در این زمان به تلسکوپ های 8 و 10 اینچی و عکاسی قابل مشاهده است. دنبالهدار در ادامه مسیر خود در افق شامگاهی اسفند 1405 نمایشی از قدر 8 را برای ما خواهد داشت و این موضوع ممکن است به ناگاه تغییر کند!
حضیض مداری این دنبالهدار در 15 فروردین 1405 بسیار دیدنی و عحیب خواهد بود، زیرا دنبالهدار MAPS به 748000 کیلومتری از سطح خورشید خواهد رسید! این نزدیکترین فاصله یک دنبالهدار به خورشید است و ممکن است حتی گرانش خورشید آن را به سوی خود بکشد و دنبالهدار خراشان دیگری نیز پدید آید. اما اگر این دنبالهدار دوام بیاورد و از گرانش عظیم خورشید فرار کند، نمایشی دیدنی در آسمان شب خواهد داشت که البته بیشتر این نمایش برای ساکنان نیمکره جنوبی است و ممکن است برای ما در نیمکره شمالی فقط دم آن نمایان باشد، مانند دنبالهدار لاوجوی.
مدار دنبالهدار MAPS با صفحه دایرهالبروج ۱۴۴.۵ درجه انحراف دارد و دوره مداری آن حدود ۱۱۷۵ سال است.
2026 A1 عضوی از خانواده دنبالهدارهای کرویتز است که گمان میرود بازماندگان یک دنبالهدار مادر عظیم باشند که هزاران سال پیش به دلیل نزدیک شدن به خورشید از هم پاشیده است. این دنبالهدارها با مدارهای بسیار خارج از مرکز و حضیض بسیار نزدیک به خورشید مشخص میشوند. دنبالهدار بزرگ ۳۷۱ سال قبل از میلاد که توسط ارسطو مشاهده شد و گفته میشود، به اندازه کافی روشن بوده که سایه ایجاد کند!! شاید همین دنبالهدار 371 سال پیش از میلاد دنبالهدار مادر باشد.
تکهتکه شدن متوالی دنبالهدار والد کرویتز، صدها دنبالهدار کوچکتر را به وجود آورده است. اکثر آنها آنقدر از نزدیکی خورشید عبور میکنند که تبخیر میشوند.
تا به حال 4500 دنبالهدار کرویتز توسط SOHO کشف شده که بیشتر آنها به دلیل حضیض مداری بسیار نزدیک به خورشید، به دنبالهدار خراشان تبدیل شدهاند. اما این دنبالهدار MPAS را به دلیل قطر 4.2 متری هسته آن نمیتوان نادیده گرفت و اگز از چنگال گرانش خورشید در حضیض مداری فرار کند، نمایشی عجیب از خود خواهد داشت.
دم دنبالهدار بزرگ ۱۸۴۳ که در ۱۷ مارس ۱۸۴۳ از بلکهیث کنت در نزدیکی لندن دیده میشود. George Frederick Chambers
MAPS با دنبالهدار بزرگ ۱۸۴۳ و دنبالهدار Pereya (C/1963 R1) مرتبط است که هر دو در نزدیکی حضیض خورشیدی به اجرامی با چشم غیرمسلح تبدیل شدند. خورشیدخراش ۱۸۴۳ به طور عیجبی در نزدیکی حضیض خورشیدی به قدر ۶- تا ۸- رسید و در نور روز نه چندان دور از خورشید قابل مشاهده بود!! دنبالهدار Pereya به قدر متوسط ۲ رسید. هر دو، تکههایی از دنبالهدار بزرگ ۱۱۰۶ بودند که خود از نوادگان خورشیدخراش ۳۷۱ پیش از میلاد ارسطو است. دنبالهدار MAPS، جدیدترین دنبالهدار این خانواده است و باید منتظر درخشش آن باشد.
رصد دنبالهدار C/2026 A1
این دنبالهدار در حال حاضر درخشش مناسبی ندارد و از اواسط اسفند به قدر 13 خواهد رسید. در این زمان با تلسکوهای 8 و 10 اینچ رصدگران تیزبین و جدی آسمان شب میتوانند آن را رصد کنند. در ادامه دنبالهدار به مسیر خود ادامه میدهد و امیدی برای دیدن آن نیست.
بر طبق محاسبات این دنبالهدار در زمان حضیض مداری ( 15 فروردین 1405 ) به قدر -4 خواهد رسید و در این زمان در روشنی آسمان روز و در کنار خورشید با ابزرهای رصدی ویژه و ایزوله شده، قابل دیدن و عکاسی است. اما پس از عبور از حضیض مدایر باید منتظر درخشش عجحیب این دنبالهدار در افق شامگاهی باشیم. برای ما که در نمیکره شمالی زندگی میکنیم احتمالا از تاریخ 17 یا 18 فروردین 1405 دنبالهدار کمی پس از غروب خورشید دیده خواهد شد و این روند تا به سرعت پیش خواهد رفت. البته در نیمکره جنوبی فرصت خوبی برای دیدن آن است. با این حال اگر این دنبالهدار بدخشد، حتی دم آن نیز برای ما در ایران و نیمکره شمالی دیدنی خواهد بود. به مانند نور امداد یافته نورافکنی از زیر افق تا حداقل 10 درجه ای از آن!!!
این خبر را پیگیر باشید، زیرا در روزهای آینده از آن بیشتر برای شما خواهم گفت.
منبع : اسکای اند تلسکوپ
نوشته و ویرایش : خسرو جعفری زاده
